(III) việc nói tiên tri tại IsraelSự phổ cập của mẫu mã thức tiên tri tại khắp miền Cận Đông vừa là nguồn gốc cho bài toán nói tiên tri tại Israel vừa nhấn mạnh vấn đề tới các đặc tính đặc thù của nó.

Bạn đang xem: Kinh thánh cựu ước (bản dịch việt ngữ của linh mục

Vày tôn giáo vị Thái gồm có nét tầm thường với các tôn giáo của các dân tộc không giống thuộc miền Cận Đông, nhất là những dân tộc thuộc đội Semitic, buộc phải nó có khá nhiều định chế tôn giáo tương tự như thế nào, trong những số đó có định chế nói tiên tri, thì cũng bởi vì tôn giáo vày Thái có những nét hoàn toàn đặc thù so với những tôn giáo của vùng này, nên trào lưu nói tiên tri của chính nó cũng là 1 nét lạ mắt riêng khác với quả đât Cận Đông như thế. (A) lịch sử hào hùng việc nói tiên tri tại Israel
Người vì chưng Thái suy nghĩ gì lúc họ nói đến nābîʼ, từ bỏ ngữ mà bản Bẩy Mươi dịch là “tiên tri”? hình thức xem ra thắc mắc này khá sơ đẳng, tuy vậy ta ko thể vấn đáp một cách chính xác cho nó chỉ bằng phương pháp dựa vào những kiến thức bây chừ của ta mà lại thôi. Chính vì chưa có bất kể đồng thuận chưng học như thế nào về xuất phát của từ ngữ này, một tự ngữ có lẽ rằng được ngữ điệu Hípri vay mượn mượn đâu đó. Ta chỉ rất có thể dựa vào giải pháp Cựu Ước sử dụng nó để có thể đưa ra bất kể định nghĩa nào. Bài toán xem sét này cũng giúp giải quyết và xử lý một số sự việc khác, nhắc cả sự việc phát sinh vị sự khiếu nại nghịch lý này là tự ngữ này từng bị chính những người họ vốn nghĩ là tiên tri bác bỏ bỏ hay ít nhất tránh né. (a) câu hỏi nói tiên tri cơ hội ban đầuTruyền thống Thánh gớm vẫn coi xuất phát việc nói tiên tri trên Israel là chủ yếu Mô-sê, và ít nhất, nếu gọi điều này có ý nói bài toán nói tiên tri gồm cùng thời điểm với Israel, thì không có lý vì chưng gì nhằm không đồng ý truyền thống ấy. Size cảnh trình bày tại Ds 11:24-30, thuộc truyền thống lịch sử E, chắc hẳn rằng đã mô bỏng cuộc tập họp của những tiên tri xuất thần thời sau này, tuy nhiên Am 2:11 cũng nhắc tới cùng một nhiều loại tiên tri này khi nhận định rằng thời đại Mô-sê đó là thời khởi nguyên của hiệ tượng nĕbîʼîm. Chắc chắn loại tiên tri này là loại trước tiên được đọc qua chữ nābî. Đã đành, trong các bạn dạng văn về sau, chữ này có một nghĩa rộng lớn hơn, để chỉ bất kể ai được linh hứng, hay tối thiểu những ai được coi là Thiên Chúa bịt chở, như Áp-ra-ham, vào St 20:7 (EJ) chẳng hạn. Vị đó, vào Ngũ Kinh, Mô-sê thường được call là nābîʼ, cũng tương tự A-ha-ron (không phần đông trong Xh 7:1

mà cả vào Ds 12:2-8 ) với Miriam (trong Xh 15:20

. Trong Tl 4:4, Đơ-vô-ra cũng được gọi là 1 nĕbîʼâ. Các phiên bản văn này quán triệt ta biết nhiều về ý nghĩa lúc thuở đầu của từ ngữ này; như 1Sm 9:9 đã mang lại thấy, đến lúc này, từ ngữ nābîʼ không thể chỉ số lượng giới hạn vào chân thành và ý nghĩa một một số loại “người thánh” nhất nào nữa.

*
Nếu không tồn tại lý vì gì nhằm tra vấn truyền thống cuội nguồn coi nĕbîʼîm đã bao gồm nguyên lai từ bỏ thời Môsê, thì ta phải đánh giá rằng chúng ta không nghe kể tới nguyên lai này trước cuối thời những thủ lãnh cùng đầu thời những vua lúc nó được nói đến liên quan tới các trận chiến tranh với người Philitinh. Thực trạng này ko gây không thể tinh được chi, vị một công dụng lớn của những tiên tri xuất thần này, cũng giống như của phái Nazirites, hình như là nhằm kích yêu thích lòng yêu nước với lòng đạo. Thường thì những vị này nói tiên tri theo từng đội mà kinh nghiệm tay nghề có tính cộng đồng của chúng ta được mô tả trong số đoạn đại các loại như vào 1Sm 10:6-8, 10-13. Vị thế, họ thường xuyên được giành riêng cho một cái brand name chung là “con những tiên tri” (běnêhanněbîʼîm), vốn được phân tích và lý giải như là “thành viên của phường hội tiên tri”, “các tiên tri chuyên nghiệp hóa và “các đồ đệ nói tiên tri” (xem 1V 20:35, 2V 2:3 tt; 5:22; 6:1...) tất cả các lý giải này đều rất có thể được biện minh. Kinh nghiệm xuất thần sử dụng như thai khí cho việc nói tiên tri thường được gây ra bởi bài toán bị ảnh hưởng lẫn nhau qua nhẩy múa và âm nhạc. Các tiên tri này cũng thường được đánh giá như những môn đệ hay tín đồ tập sự của những tiên tri đã nổi tiếng; mặc dù nhiên, bọn họ cũng sống khác hoàn toàn như các cá thể tư riêng biệt (xem 2V 4:1). Vào cả hai kĩ năng này, tín đồ ta hoàn toàn có thể thấy họ links với các cung thánh như các “tiên tri thờ cúng” (cult prophets) (xem 1V 14:1tt; 2V 22:14-17) hay phục vụ nhà vua vào tư phương pháp “tiên tri triều đình” (xem 2Sm 7:1tt; 12:1tt). Chúng ta mặc các loại y phục khác biệt bằng domain authority lông (2V 1:8) và thường có các điểm lưu ý khác nữa (xem 1V 20:38, 41) với đôi khi có thể cạo đầu (xem 2V 2:23). Kinh nghiệm xuất thần biến hóa vị tiên tri, làm ông trần ngọc thành “một bạn khác” (1S 10:6). Trong tình trạng ấy, các trò cười của ông có thể lố bịch khiến cho người ta rất có thể thân mật hotline ông là “người khùng” (2V 9:11) trong khi nghề của ông bị coi như ít cân xứng với tư bí quyết công dân tất cả trách nhiệm, đáng yêu (1Sm 10:11). Thời cổ, bạn ta ít rõ ràng được những bất thường trung tâm linh (psychic abnormalities) phân vân chúng phát xuất từ linh hứng, sự mê loạn xuất xắc điên khùng. Chắc chắn là điều kiện này là phương thế cho đề xuất tôn giáo chân chính trong đó, fan ta dành được sự tiếp xúc trực tiếp với Thiên Chúa. Dẫu vậy điều cũng chắc chắn là nó tiện lợi là một nguồn lừa đảo và mê tín, như những cuộc cây bút chiến sau đây của các tiên tri truyền thống chống lại nĕbîʼîm sẽ triệu chứng tỏ. Chủ trương xuất thần vẫn tiếp tục tới 1 mức nào kia qua xuyên suốt thời kỳ tiên tri của vày Thái. Samuen, bao gồm lần, đã trở nên mô tả như mở màn nhóm tiên tri xuất thần này (1Sm 19: 20tt). Cả Êlia cùng Êlisa cũng thường liên hệ với “các bé của tiên tri” này vào tư biện pháp bậc thầy và lãnh tụ (xem 2V chương 2). Qui mô ảnh hưởng của chủ trương xuất thần so với việc nói tiên tri về sau, độc nhất là tiên tri văn phiên bản cổ điển, hiện vẫn còn là chủ đề của tương đối nhiều cuộc tranh biện có ý nghĩa. Trong 1V 22:5-28, tiên tri giả Xít-ki-gia-hu lấy việc mình sở hữu được “thần khí của Đức Chúa” và các bạn đồng xuất thần của chính bản thân mình làm chứng cớ chống lại việc nói tiên tri của Mi-kha-giơ-hu, tín đồ xem ra không có “thần trí” này. Mi-kha-giơ-hu chỉ gán bài toán nói tiên tri mang đến thị con kiến của mình; cũng nhờ thị loài kiến này, ông biết kinh nghiệm của Xít-ki-gia-hu là kinh nghiệm của một “thần trí dối trá”. Cũng thế, Grm 29:26 cho biết thêm tiên tri xuất thần rất thông thường thời Giêrêmia, nhưng chính Giêrêmia thì không khi nào nại tới câu hỏi sở hữu “thần khí” tiên tri. Mặc dù nhiên, mặt khác, Êdêkien chắc chắn rằng nhận được không ít lời tiên tri của bản thân mình trong rất nhiều lúc xuất thần và chứng thực nhiều lần rằng mình được “thần trí” và “bàn tay Giavê” chỉ chiếm hữu. Côn trùng liên hệ cổ xưa giữa “thầy chiêm” (1) (rōʼeh xuất xắc ḥōzeh, ) cùng nābîʼ là vấn đề chưa ai biết chắc. Về nguyên tự, thầy chiêm là một trong người thị con kiến chứ không hẳn xuất thần, cơ mà không loại trừ việc các thị con kiến này nhận được bởi vì một kinh nghiệm tay nghề xuất thần. Gát, một nābîʼ, cũng được gọi là ḥōzeh của Đavít vào 2Sm 24:11; 1Sb 21:9; điều này chắc chắn rằng phản hình ảnh việc đồng điệu các trường đoản cú ngữ này sau đó như được thấy trong 1Sm 9:9. Mặc dù vai trò của thầy chiêm là nói tiên tri (nghĩa là hành động một trong những phần của nābîʼ, xem Am 7:12), tuy vậy thầy chiêm vẫn không giống với tiên tri như vào 2V 17:13; Is 29:10; 30:10; Mk 3:6-7. Đệ Nhị vẻ ngoài 13:2-6 kể tới “tiên tri và kẻ chuyên nghề chiêm bao”; như thế rõ ràng thầy chiêm nhất quán với những người dân “chuyên nghề chiêm bao” này. Khi phụ thuộc các giấc mơ như mối cung cấp mạc khải của Thiên Chúa, Israel cổ thời đang tiếp tục share mẫu người được linh hứng của Cận Đông cổ xưa. Việc thực hiện bói toán (divinatory) cũng hoàn toàn có thể có vai trò trong số thị con kiến của thầy chiêm; tuy nhiên, nói chung, Đạo bởi Thái có xu thế coi đoán số là chuyện mê tín. Trường đoản cú ngữ “thầy bói” không khi nào được thực hiện trong Thánh Kinh nhằm chỉ bạn phát ngôn chân thực của Thiên Chúa.Với câu hỏi tinh vi hóa hay đơn giản dễ dàng hóa ngôn ngữ tôn giáo, những từ ngữ được các tôn giáo không hẳn Do Thái Giáo ưa sử dụng (“thầy bói”, “thầy chiêm bao”...) trở thành bao gồm nghĩa xấu cùng mọi nhiều loại linh hứng rất nhiều được ngụ hàm vào hạn từ nābîʼ. Mặc dù nhiên, xu thế này dẫn nhập một sự hàm hồ tối nghĩa như thế nào đó, từng được Amốt cảm nhận; ngài đồng ý nĕbîʼîm của quá khứ nhưng bác bỏ việc ngài là một trong những nābîʼ theo nghĩa của A-mát-gia (7:12-15) nghĩa là một tiên tri thờ tự xâm phạm khu vực của tiên tri tứ tế của Bết-ên.(b) Nói tiên tri cổ điển
*
Qua cụm từ “nói tiên tri cổ điển”, chúng ta muốn nói đến kiểu nói tiên tri của rất nhiều vị nhưng Cựu Ước dạy ta coi như điển hình cho những tiên tri vày Thái, nghĩa là toàn bộ những gì bóc tách biệt chúng ta khỏi khuôn mẫu Cận Đông. Đây là hầu như vị tiên tri nhưng mà lời dạy dỗ được gia hạn trong Cựu Ước và nhất là các vị nhưng tên được dùng đặt tên cho các sách tiên tri. Cựu Ước cũng gọi những ngài là nĕbîʼîm, như thành phần nằm trong diễn trình tiêu chuẩn hóa thuật ngữ, và, không nhiều nhất, chính các ngài, cuối cùng, đã và đang tự gọi mình như thế. Trên thực tế, quả một số trong những tiên tri cổ xưa cũng là nĕbîʼîm theo nghĩa bọn họ vừa nói. Những tiên tri chuyên nghiệp hóa cũng có thể trở thành các tiên tri nhờ ơn gọi đặc biệt quan trọng của Thiên Chúa, dù đây không hẳn là việc thông thường. Điều trên dẫn ta cho tới một vấn đề mà bấy giờ ta yêu cầu bàn tới, tức vấn đề của các người được call là tiên tri giả. Đây không phải là một hạn trường đoản cú của Thánh Kinh: Thánh Kinh bởi vì Thái chỉ biết đến nĕbîʼîm nhưng mà thôi (dù họ có thể bị coi như các triên tri nói láo lếu hay bao gồm thần trí nói láo), tuy nhiên các dịch trả của bản Bẩy Mươi, ở một số trong những chỗ, bao gồm đưa vào hạn tự pseudoprophētēs. Bởi vì tính hàm hồ tối nghĩa của hạn trường đoản cú nābîʼ, nên tất cả sự nghịch lý là một số lời cáo giác chua cay độc nhất tìm thấy nơi những tiên tri văn bản (literary prophets) đã có ngỏ với, hay liên quan, cho tới “các tiên tri”. Vô vàn những đoạn văn như thế đã tố giác “các tiên tri” hay, không hề thua kém thường xuyên, các tiên tri và bốn tế song song với nhau, sẽ phạm đủ máy tội luân lý cùng xã hội chống lại Giavê với dân của Người, và đã hợp tác và ký kết với những thành phần tồi tệ tuyệt nhất trong lao lý lệ và thực hành Do Thái để phản lại thánh ý Thiên Chúa. Dĩ nhiên, dưới con mắt của Israel và của chính những tiên tri cổ điển, những tiên tri giả là những tiên tri thực sự y hệt như các tiên tri cổ điển. Tuy vậy trong số họ, gồm có người rất có thể có rất nhiều lời tiên tri bỏng theo giỏi đội vệt (simulated), mà lại ta không nên nghĩ bọn họ “giả” theo nghĩa họ cố tình và thế ý giả, là vấn đề họ ko là. Đúng hơn, chúng ta là số đông tiên tri bị đánh lừa vày chính những phương cầm cố tiên tri của họ, sai trái trong phán đoán, lẫn lộn các niềm hy vọng và hoài mong của mình với lời chân chính của Giavê (xem Is 28:7; Grm 25:3tt). Cũng không loại bỏ việc cùng một tiên tri có lúc nói sự thật có lúc nói sự không đúng trái, vày lời tiên tri chân thực lúc nào thì cũng là một hồng ân của Thiên Chúa (xem Đnl 13:2-6, tinh giảm tiêu chuẩn chỉnh có phần ko được phức hợp về tiên tri thật cùng tiên tri trả trong Đnl 18:21-22). Bên dưới mắt Cựu Ước, buổi giao lưu của tiên tri mang cũng bởi vì Giavê mong muốn có như một phương tiện để thách thức những kẻ trung thành với chủ theo tín đồ (Grm 4:10; 1V 22:19-23...)Các tiên tri mang thường là những tiên tri sinh hoạt triều đình chỉ biết nói đến vua và những cận thần của ông ta các điều họ muốn nghe; chúng ta cũng hay là những người thu tích được may mắn tài lộc từ phần đa lời tiên tri hữu dụng cho khách hàng hàng, đảm bảo an toàn với bọn họ được Thiên Chúa chúc phúc hay là không làm lương trọng tâm họ bối rối. Tuy nhiên, có lẽ rằng phần khủng họ là những người bị cuốn vào thảm kịch chung của dân họ, nghĩa là những người đã trở nên xác tín rằng “lối sinh sống của fan Do Thái” thay mặt cho bất kể điều gì trực thuộc về Thiên Chúa đến độ họ có một thứ nói như phiên bản nhiên thiết bị hai muốn tính toán thánh ý Giavê theo kết quả này của Israel chứ chưa hẳn ngược lại. Thảm kịch thường xuyên được lặp đi tái diễn này không thể chỉ gồm cổ thời Israel bắt đầu có. Trong một thời đại nhưng niềm trường đoản cú hào non sông nói bằng ngôn từ tôn giáo, thì điều ko thể tránh khỏi là ngôn ngữ này cũng nói bởi tiếng nói tiên tri. Điều hiển nhiên là sự phân biệt thân hai lối nói tiên tri giả và tiên tri thật thời những tiên tri truyền thống không luôn luôn luôn rõ ràng. Việc sở hữu “thần trí” tiên tri xuất thần ko phải là một trong những tiêu chuẩn chỉnh chắc chắn: các tiên tri có thể có thần trí cơ mà vẫn nói tiên tri mang và phần lớn các tiên tri cổ điển không cho thấy thêm dấu chỉ nào là xuất thần cả. Câu hỏi nên trọn lời tiên tri, dù nó luôn luôn hiển nhiên đối với các tín đồ đương thời của vị tiên tri, cũng không hẳn lả dấu chỉ vô ngộ, như Đnl 13:2tt đã chứng tỏ; hơn nữa, các lời tiên tri thật xem ra cũng thường không nên trọn, làm nản lòng cả bao gồm vị tiên tri (xem Grm 20:7tt). Khi tiên tri Kha-na-gia nói tiên tri điều ông mơ tưởng khi tiên đoán cuộc lưu giữ đầy Babilon sẽ xong trong hai năm và việc phục hồi Giơ-khon-gia (Grm 28:1tt), thì Tiên Tri Giêrêmia chẳng phản bác bỏ được bao nhiêu ngoài xác tín của ngài về thực sự trong lời tiên tri ngược lại của mình. "A-men! Ước gì ĐỨC CHÚA làm như thế! Ước gì Người triển khai các điều ông vừa tuyên sấm...” Giêrêmia đau khổ nói thế, vì chính ông có muốn nói như Kha-na-gia, cơ mà ông biết ông quan trọng nói thế, bởi đó không hẳn là lời của Giavê.Giêrêmia cũng biện minh lời tiên tri của ông một cách khiến ta kỳ lạ lùng: “Các ngôn sứ bao gồm trước tôi với ông từ ngàn xưa đang tuyên sấm về những xứ sở và vương quốc hùng mạnh, là sẽ sở hữu chiến tranh, tai ương và ôn dịch; còn ngôn sứ làm sao tuyên sấm tất cả bình an, thì chỉ bao giờ lời ngôn sứ ấy ứng nghiệm, ông mới được xem là ngôn sứ ĐỨC CHÚA sai đến thật sự!" (28: 8-9). Thực sự, Giêrêmia không tồn tại ý nói tiên tri sự dữ thì nên được tin còn tiên tri tiên đoán hòa bình thì phải bị chưng bỏ. Ngài chỉ gửi ra quan điểm của ngài về truyền thống lâu đời tiên tri từng ship hàng truyền thống Giavít chân chính; ngài thực hiện cùng một luận điểm như trong Đnl 13:2tt. Bất kể ai thực thụ biết Thiên Chúa đông đảo sẽ phân biệt vị tiên tri đích thực của fan và biện phân vị này với tiên tri giả, vì bài toán nói tiên tri phải cân xứng với những kế sách của Thiên Chúa như bạn đã mạc khải mang đến họ. Theo tin vui Gioan 5:3 tt, Chúa Giêsu cũng đã tựa như bênh vực ý kiến của Người như thế trước cụ hệ của Người. Bất cứ ai nhìn nhận và đánh giá tình nạm của Israel trong đối sánh tương quan với thánh ý Thiên Chúa, đông đảo cũng phải biết rằng lời tiên tri hòa bình giống như lời tiên tri của Kha-na-gia quan yếu là lời thực thụ của Thiên Chúa trong các yếu tố hoàn cảnh như thế.Nếu các tiên tri cổ điển chỉ có thể cung ứng cho những người đương thời chứng từ của chính lời tiên tri, thì họ đang không làm điều gì không giống hơn bất kể tiên tri thực sự nào vẫn được chờ mong mỏi phải làm: chính lời này yêu cầu tìm được đáp ứng nhu cầu trong trái tim vốn sẵn sàng chào đón lời lẽ của Thiên Chúa.

Xem thêm: Hình Ảnh Que Thử Thai Như Thế Nào Là Đã Có Thai? Như Thế Nào Là Có Thai?

Xác tín của họ đối với sự thật trong lời tiên tri của chính mình dựa vào thuộc nền tảng; vày thế, trình thuật ơn hotline tiên tri, cảm nghiệm thánh nhan Thiên Chúa, đóng một vai trò căn bản trong việc lưu lại các tiên tri văn bản. Bệnh từ này tạo nên uy tín của họ, cho bao gồm họ và cho những người họ được sai đến. Việc đánh giá mục đích độc đáo và khác biệt mà Giavê đã dành cho việc nói tiên tri vào thời đại truyền thống đã được tra cứu thấy trong Cựu Ước qua câu truyện về Samuen. Vị này là 1 trong những nābîʼ, đứng đầu một tổ běnêhanněbîʼîm, sự hiện tại hữu của các nhóm như thế trên một qui mô mập vốn đã có giả thiết vào sử biên niên Thánh Kinh; ráng nhưng, lúc Samuen được trình làng lần đầu (1Sm 3:1), ta phát âm thấy rằng “lời Giavê thật riêng biệt trong những thời nay – các thị kiến không có thường.” Nói cách khác, với Samuen, vấn đề nói tiên tri ở vì chưng Thái phải đã đạt được một chiều kích mới. Chiều kích mới này là gì, tối thiểu dưới đôi mắt của chính tác giả sách này, đã có nói rõ trong lời biện bạch của Samuen (1Sm 12:1-5), một tuyển tập ngữ điệu của Amốt, Mikha, Hôsê và Malaki. Cũng nói theo một cách khác cùng điều này về ngữ điệu tiên tri được gán đến nābîʼ Nathan trong 2Sm 12:1tt. Bài toán không hại sệt tỏ lộ ý ý muốn của Giavê về luân lý, tức giao cầu của Thiên Chúa Israel, một điều phải được đánh giá như điểm lưu ý của tiên tri truyền thống làm nó khác với đa số tiên tri khác, cả nghỉ ngơi Israel lẫn ở phần đa nơi khác, đã bắt đầu với các thay mặt của ách thống trị nābîʼcổ xưa này.Theo cách tương tự, Êlia đã tố cáo tội lỗi của A-kháp trong 1V 21:17-24, bằng thứ ngôn từ rất xứng danh một Amốt hay như là 1 Giêrêmia. 1V 19:4tt mô tả cảm nghiệm “gió hiu hiu” của Êlia trong đó, ngài nghe thấy tiếng của Giavê như chưa lúc nào ngài nghe thấy trước đây, như thể ơn gọi bắt đầu để nói tiên tri với như khởi đầu của một mặt đường lối tiên tri mới (xem câu 14). Lập tức ngay sau đó, Êlisa được lôi kéo làm đồ đệ của Êlia và, sau cùng, làm cho người kế nhiệm ngài vào tư bí quyết “cha Israel”. Trong lúc tác trả của trình thuật Êlisa đa phần chỉ chú ý tới vị tiên tri này vào tư giải pháp làm điều lạ lùng, ông vẫn đưa ra thì giờ để trình bè lũ cả giáo huấn của ngài nữa bởi những hạn từ có tiếng vang nơi những tiên tri “xã hội” về sau (xem 2V 5:26).Như thế, quả không cạnh tranh để thấy vì sao tại sao Amốt, dù tự biết mình là một điều gì nhiều hơn thế là một nābîʼ, vày thể chế truyền thống lâu đời này tiếp nối qua thời của ngài và tiếp đến nữa, dường như không bác vứt thể chế cổ xưa này. Mặc dù nhiên, ngài gán quánh tính biệt lập trong bài toán nói tiên tri của mình cho ơn gọi đặc biệt quan trọng của Giavê (Am 7:15) như Êlia có lẽ cũng có tác dụng và không ít tiên tri văn bạn dạng khác cũng làm cho (xem Hs 1-3; Is 6; Grm 1... Trong và một Chúa Thánh Thần, những tiên tri có xu hướng tự cung cấp cho mình những tên chưa phải là nābîʼ, những chiếc tên nói rõ tầm quan trọng đặc biệt của bọn họ như là những người dân Thiên Chúa hướng dẫn và chỉ định một biện pháp đặc biệt. Họ là “sứ giả của Giavê” (Is 44:26; kilogam 1:13; Mk 3:1), “Tôi trung Thiên Chúa” (Is 20:3; Am 3:7; Grm 7:25; 24:4), “Các mục tử” (Grm 17:16; Dc 1:4); “người giám hộ” (Is 62:6; Kb 2:1), “lính canh” (Am 3:4; Is 56:10; Grm 6:17; Edk 3:17).Các tiên tri danh tiếng nhất đối với họ là những vị điện thoại tư vấn là tiên tri văn phiên bản (literary prophets) thuộc những thế kỷ 8,7 và 6 trước CN. Theo thứ tự thời gian, đó là các Tiên Tri Amốt, Hôsê, Isaia, Mikha, Nakhum, Xôphônia, Khabacúc, Giêrêmia, và Êdêkien. Trừ Hôsê, toàn bộ các vị này hầu như là bạn Giuđa, tuy vậy Amốt, vày các lý do thực tiễn, vẫn tiếp tục truyền thống tiên tri cổ xưa của fan Do Thái miền bắc, vốn bước đầu với Samuen cùng Êlia. Mặc dù nhiên, tránh việc hạn chế việc nói tiên tri cổ điển vào những vị này; cũng có thể có các vị tiên tri văn bản khác mà bọn họ không biết. Một trong số vị này, thực sự là một trong các vị tiên tri bụ bẫm nhất, là vị tiên tri thời lưu lại đầy mà họ vẫn call là Đệ Nhị Isaia; bên cạnh ra, còn tương đối nhiều các tiên tri ẩn danh từng đóng góp các phụ lục cho những sách tiên tri, sách thánh vịnh và những trước tác tiên tri không giống tìm thấy ở các nơi không giống trong Cựu Ước. Rồi cũng còn các tiên tri không giống trong truyền thống cổ điển mà lời lẽ thực sự của những ngài ta được thấy một phần nhỏ hay không thấy chút nào. Thậm chí họ không biết cả tên của một số vị. Giêrêmia 7:25; 11:7 chỉ kể đến truyền thống thường xuyên của tiên tri thật từ ban sơ của Israel. Với một vài vị, ta chỉ biết tên, như U-ri-gia được nói tới ở Giêrêmia 26:20-23; bài toán nói tiên tri của vị này diễn ra cùng thời cùng với Giêrêmia cùng trong lòng tin của vị tiên tri này. Ơn gọi đặc biệt của Giavê, một ơn call đã đóng góp một vai trò quan trọng như thế so với các quan tâm đến của những tiên tri cổ điển, không hẳn chỉ là tước hiệu tiên tri của những ngài mà thôi. Theo cung giải pháp nó được lồng vào những lời lẽ tiên tri của những ngài, thì nó là vấn đề chủ chốt so với việc nói tiên tri của các ngài, vì các tiên tri là rất nhiều nhà tư tưởng gồm tính cá thể cao nhưng nhân cách khác hoàn toàn chính là đa số dụng cụ nhiều chủng loại để qua đó, lời Thiên Chúa được đưa ra. Đã đành là gồm học lý tiên tri chung dễ nhận biết nói về đều nét đa số của tôn giáo tôn bái Giavê cùng cả nhiều cụ thể khác nữa, và trong vượt khứ, đang có định hướng quá nhấn mạnh đến khía cạnh nhân kiệt và độc đáo và khác biệt của những tiên tri cá nhân, nhưng lại cũng chính xác là không ai, khi đã rất gần gũi với văn hoa tiên tri lại có nguy cơ tiềm ẩn lẫn lộn vị tiên tri này với vị tiên tri kia. Sự giống như của các ngài tạo nên từ lòng tôn trọng của những ngài đối với các lý tưởng chung và từ những việc các ngài tùy ở trong vào các truyền thống lịch sử và định chế chung. Mặc dù nhiên, việc làm trung gian của các ngai cho các lời tiên tri thì bao gồm tính bạn dạng vị cao. Ít khi những ngài trích dẫn lẫn nhau, thậm chí nhìn nhận và đánh giá sự hiện hữu của nhau. Nói cách khác, nỗ lực giá trong những lời các ngài nói căn nguyên từ niềm tin yêu thanh thản gồm tính cá thể của những ngài rằng những ngài bao gồm thần trí của Giavê.Trong khi các tiên tri truyền thống trước thời lưu đầy ít nhiều có xu thế tiên tri phán xét ngăn chặn lại Israel với Giuđa, thì lời tiên tri của Nakhum ví dụ là một ngoại lệ. Lời tiên tri của Nakhum là một bản tán truyền tụng (paen) thành công trước sự tan rã của đế quốc Átsua, nhưng mà kết liễu của chính nó ngài từng tiên đoán sắp diễn ra. Điều này sẽ không nhất thiết có nghĩa Nakhum là một trong những trong những “tiên tri hòa bình” cơ mà niềm tự hào duy đất nước vốn bị Giêrêmia tởm gớm. Bài toán làm nhục các đất nước không yêu cầu là Israel cũng chính là thành phía bên trong sứ điệp của những tiên tri truyền thống khác vốn không còn là “tiên tri hòa bình”. Một tiên tri không giống không thuận tiện bị xếp vào khuôn mẫu tiền lưu đầy là Khabacúc, không phải vì nội dung lời tiên tri của ngài, vì ý nghĩa sâu sắc chính xác của nó vẫn rất có thể còn bị tranh cãi, cho bằng vì hiệ tượng của nó. Mặc dù nhiên, sẽ là một sai lầm khi nghĩ về rằng các tiên tri cần tuân theo một phiên bản liệt kê các đặc điểm độc dạng. Khabacúc rất hoàn toàn có thể là một tiên tri bái cúng hệt như nữ tiên tri Khunđa (2V 22:14). Hầu như vị chịu trách nhiệm lo các thánh vịnh vương trả thường cũng là những tiên tri bái cúng tốt triều đình, chũm nhưng ví dụ có sự khác biệt giữa tâm tư tình cảm người viết Thánh Vịnh 2 và trọng tâm tư người sáng tác Thánh Vịnh 72. Xét theo thực chất của việc nói tiên tri, thông qua đó lời Thiên Chúa được gióng lên qua đầy đủ loại hình thức tuyển chọn, thì kết quả này là điều đương nhiên.(c) Nói tiên tri thời hậu giữ đầy
*
Trong thời lưu giữ đầy, Israel được ban cho 1 viễn kiến mới mẻ và lạ mắt về nhiệm cục Thiên Chúa, chính là viễn kiến của các tiên tri to con thời lưu giữ đầy: Giêrêmia, Êdêkien cùng Đệ Nhị Isaia. Các điểm sáng của viễn kiến mới này, lẽ dĩ nhiên, sẽ tiến hành bàn tới ở các lời đánh giá về những vị tiên tri này. Ở phía trên chỉ xin ghi nhận tác động của những ngài so với giai đoạn sau cùng của phong trào tiên tri vì Thái, tức thì kỳ bởi Thái Giáo sinh hoạt Palestine sau cuộc lưu giữ đầy.Việc nói tiên tri thời hậu lưu đầy thiếu những tính mạnh khỏe và bột phát của bài toán nói tiên tri tiền lưu lại đầy; mặc dù sao, nó cũng đã tạo ra một loại riêng mời call ta phải tách nó thoát khỏi thời kỳ tiên tri cổ điển. Lindlom, vào Prophecy in Ancient Israel, viết rằng “Các tiên tri thời này sống phần lớn nhờ các ý tưởng phát minh của những tiên tri trước đó, cùng đặc biệt, của những tiên tri thời lưu lại đầy. Các điểm sáng của chúng ta ít thấy trong những ý tưởng độc đáo của riêng bọn họ cho bởi ở trong những khuynh phía vốn đã trông rất nổi bật và vào cung bí quyết họ chuyển đổi các ý tưởng vay mượn.” các tiên tri thuộc nhiều loại này, liệt kê theo vật dụng tự thời gian, là tiên tri hay các tiên tri phụ trách phần ở đầu cuối của Isaia: Khácgai, Dacaria, (các chương 1-8), Malakhi, Ôvađia, Gioen và những tiên tri ẩn danh viết Dcr 9-11, 12-14, ấy là không kể một vài bàn tay tiên tri sẽ can thiệp vào việc sản xuất hiện lần cuối nhiều sách tiên tri truyền thống hơn, tốt nhất là Isaia, Giêrêmia và Êdêkien.Hợp tuyển chọn tiên tri hậu giữ đầy có lẽ có tính đồng bộ hơn là thích hợp tuyển tiền giữ đầy. Ôvađia hậu lưu đầy không ít tương ứng với Nakhum tiền lưu lại đầy trong việc nói tiên tri về chủ quyền cho Israel trong những khi hủy diệt kẻ thù đáng ghét. Mặc dù nhiên, sự kiện Cuốn An Ủi của Đệ Nhị Isaia có trước lời tiên tri của Ôvađia đã khiến phải để vị này vào truyền thống hậu lưu lại đầy mạnh mẽ hơn là lời tiên tri của Nakhum để ngài vào truyền thống tiền lưu đầy. Nói chung, những tiên tri hậu lưu giữ đầy bao gồm cái chú ý “lạc quan” về số phận Israel hơn các tiên tri tiền lưu đầy, bởi đại họa mà các vị sau tiên báo nay đã đi vào rồi đi, cùng niềm hy vọng mới rất có thể được tìm kiếm thấy vào khuôn mạo của người đầy tớ Chúa được mạc khải trong Isaia lưu giữ đầy. Dacaria cùng Malakhi thể hiện sự quan lại tâm so với Đền Thờ, lề luật, mà các vấn đề tế trường đoản cú vốn thiết yếu tìm thấy nơi những tiên tri tiền lưu giữ đầy. Tuy nhiên, sự thân yêu này tiếp tục quan chổ chính giữa của Êdêkien, một tiên tri thực thụ tiên đoán điềm gở mang lại Isarel và là tín đồ đồng thời đã thị con kiến được một giao ước new mà Giavê sẽ tiến hành trên khu đất Palestine khi các điều kiện biến đổi sẽ đòi sự thống độc nhất vô nhị và những căng thẳng new về tôn giáo. Phần gọi là Trito-Isaia (các chương 56-66) cũng chịu ảnh hưởng lớn của Êdêkien với Đệ Nhị Isaia. Các hình hình ảnh mạnh bạo tất cả tính khải huyền của Dacaria, Gioen và phần phụ lục Isaia (các chương 24-27, 34-35) đã có báo trước khu vực Êdêkien vốn được nhiều học giả coi như phụ vương đẻ của văn học khải huyền. Sự đa dạng mẫu mã của lời tiên tri hậu giữ đầy, coi ra, chủ yếu là một trong những văn phong dẫn khởi từ và thiếu sự tươi mát của các sấm ngôn tiên tri trước đó. Các chủ đề khá thường thì và thích hợp với một dân tộc hiện đang sống dưới một bởi vì Thái Giáo khi Đền Thờ với Kinh Tôra đã trở thành các thực tại lâu bền sẽ tiếp tục như nền thống nhất của Israel sau khi tiếng nói tiên tri bị nín thinh. Chủ yếu lời tiên tri đã giúp cho vấn đề chuyển tiếp qua những điều khiếu nại nhờ kia dân Chúa có thể sống còn trong nhiều thế hệ (mặc dù bài toán thiếu nó được tiếp tục cảm nhận, xem 1Mcb 4:46; 14:41). Nó làm rứa nhờ thỏa mãn nhu cầu các yêu cầu mà Giêrêmia với Êdêkien từng đang thấy trước trước thời giữ đầy, bằng phương pháp nhấn bạo gan tới nhiệm vụ và lòng trung thành cá thể đối cùng với lề luật, với cùng 1 Israel nhưng mà Thiên Chúa không thể xử lý cùng với chỉ như 1 dân tộc tốt hay xấu, thịnh vượng hay gian nan, cơ mà như một tôn giáo trong số đó mọi thành viên buộc phải tuân theo luật pháp sống đã đưa ra cho họ cho tới hừng đông một hi vọng còn tốt đẹp không dừng lại ở đó (xem Edk 3:16-21; 33:1-20). Sau một chú ý vắn vỏi vào việc hồi sinh nhà Đavít (Dcr 6:9-15), nó quay trở lại với những chủ đề cứu giúp rỗi cơ mà tính nhiều chủng loại đã được phong phú hóa khu vực lời tiên tri lưu lại đầy với nhờ bí quyết này, thường xuyên chứng từ tiên tri đến việc giai cấp hoàn vũ của Giavê (xem Mk 1:11; Is 19:9-10...). Cuối cùng, nó hứa hẹn rằng lời tiên tri sẽ quay lại (xem Mk 3:22-24) và, thực sự, một bí quyết nào đó, nó sẽ biến hóa ơn phúc cho toàn cục dân Thiên Chúa. Sự mất dạng của việc nói tiên tri nghỉ ngơi Israel cũng kín đáo đáo như thời gian nó khởi đầu; không thể khẳng định ai là tiên tri cuối cùng của Cựu Ước. Vào 200 thời gian trước CN, các tác giả thận trọng đã thi hành một bí quyết đầy ý thức truyền thống thừa hưởng được từ các tiên tri (xem Hc 24:32; Kn 7:27) mặc dù đã cấm đoán là mình sở hữu thần khí tiên tri. (B) Các đặc điểm phân biệt của nó
Từ các gì chúng ta đã nói trên đây, hẳn ta sẽ thuận lợi tổng quát hóa đặc điểm phân biệt của lối nói tiên tri ngơi nghỉ Israel; ta vẫn đề cập cho tới một số đặc điểm này trong các phần sau đây.Vì Israel có những tiên tri bái cúng cùng cung đình hay các tiên tri mà năng khiếu là để phục vụ quốc gia hay các người sử dụng tham khảo công tư, nên việc nói tiên tri ngơi nghỉ Israel cũng chính là thành phần của khuôn chủng loại tiên tri làm việc Cận Đông như đang nhắc. Cơ mà ngay trong trường vừa lòng này, việc cân xứng với khuôn mẫu mã cũng không có chi là y hệt, bởi nội dung của câu hỏi nói tiên tri này có tính bởi Thái riêng biệt. Fan ta dễ ợt tìm thấy một song hành không vì chưng Thái địa điểm 400 tiên tri được Vua Israel mời làm việc 1V 22, nhưng không có song hành nào như vậy nơi tiên tri Mikhagiơhu, người cũng được nhà vua cho vời. Điều cũng bất khả hữu là tìm thấy một tiên tri cung đình không hẳn người vì Thái nhưng thì thầm với vua của bản thân như Nathan nói cùng với Đavít, hoặc ngay cả một tiên tri nói với vua của chính mình như những tiên tri hoàng gia. Không một tuy nhiên hành thực sự nào đối với nền văn chương như vậy đã được tìm kiếm thấy phía bên ngoài Israel, vì đó là biểu thức tạo nên một tôn giáo không hề có song hành nào đích thực trong thế giới đương thời. Không còn có một tuy nhiên hành chưa hẳn Do Thái nào so với việc nói tiên tri thời cổ điển, cả về hiệ tượng lẫn nội dung. Coi ra không còn có lý do vững chắc và kiên cố nào để đặt điều kiện cho phán đoán sẽ được chuyển ra giải pháp nay 80 năm bởi vì 1 người sáng tác không e dè tối thiểu hóa điều độc đáo ở Israel là “kết quả cuộc tìm kiếm thực thụ các lời nói tiên tri đúng nghĩa sinh sống Babylon đang làm người ta thất vọng” và vày đó, người sáng tác này đã dám “hoài nghi rằng không thể có bất kể lời nói tiên tri nào” (T.K. Cheyne, The Two Religions of Israel 7-8). Nhưng cuộc kiếm tìm kiếm ấy cũng chẳng thành công xuất sắc gì ở các nơi khác. Một vài mảnh “luân lý tiên tri” rất có thể ráp nối cùng nhau từ hàng ngàn năm nghiên cứu lịch sử vẻ vang văn chương có không ít tài liệu của cổ Ai Cập cũng ko thể đổi thay bât cứ điều gì rất có thể so sánh với câu hỏi nói tiên tri làm việc Israel, chứ chớ nói bất kể điều gì có thể biện minh cho lý thuyết kỳ quái có những lúc đã được những người dân say mê Ai Cập học tập đề xuất, tức việc giáo huấn luân lý tiên tri của Israel khởi nguồn từ Ai Cập. Các chất liệu Ai Cập, tức văn chương có suy xét của Trung vương quốc hay của thời kỳ thân hai vị vua tiếp nối Cổ quốc gia (NET, 407-10), là bằng chứng cho biết Ai Cập đôi khi sản xuất được một vài tiếng nói luân lý xứng đáng để so sánh với những tiếng nói trong Cựu Ước dẫu vậy không lúc nào có được truyền thống cuội nguồn tiên tri như truyền thống của Israel. Vấn đề nói tiên tri của Israel ly khai với khuôn mẫu mã cổ thời lúc nó bước đầu sản xuất ra các tiên tri công bố không chỉ từ các định chế vị Thái ngoại giả phê phán chúng và vươn lên là lương trọng điểm của bọn chúng nữa. Như thế, ta giành được các hình thức văn chương biệt lập mà giờ đồng hồ dội chân thật của nó không kiếm đâu thấy trong nền văn chương không giống của cổ thời.----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------(1) phụ vương Nguyễn cụ Thuấn cũng dịch là “thầy chiêm” vào khi bạn dạng của Tin Lành (Phan Khôi) thì dịch là “người tiên kiến”.Kỳ sau: II. Việc nói tiên tri và các định chế của Israel