Nam Cao (1915-1951), thương hiệu thật là è Hữu Tri, quê sinh sống làng Đại Hoàng, thị trấn Lí Nhân, thức giấc Hà Nam. Ông được đánh giá là đơn vị văn thực tại xuất sắc trước giải pháp mạng, là bậc thầy của truyện ngắn Việt Nam. Các truyện ngắn của ông hay viết về đời sống khốn cùng của bạn dân ở phần nhiều làng quê nghèo bắc bộ trước cách mạng mon Tám. ở kề bên những nhân vật chủ yếu của ông thông thường sẽ có một "nhân vật phụ" gắn sát với họ-đó là nhỏ chó.

Bạn đang xem: Cái chết của con mực


Những nhỏ chó trong những truyện ngắn của nam Cao không những đơn thuần là bé vật. Chúng còn với dáng dấp của người chủ sở hữu đại diện cho những tầng lớp xã hội ngày ấy: oai nghiêm vệ, hung dữ, kệch cỡm, sĩ diện, yếu đuối đuối, xứng đáng thương... Tuy nhiên dù trung thành, ngoan ngoãn hay bệnh dịch tật, già nua, chúng đều sở hữu chung một cái kết ko lối thoát, hệt như những dòng kết đầy bi kịch trong cuộc đời những con bạn đói khổ, lầm than.

Những con chó có bóng hình của chủ

Con Mực là 1 trong những con chó "bẩn ghê gớm quá, lông rụng từng mảng, giết trắng lòi ra có chỗ sần nhọt nữa". Ấy bắt đầu là vẻ bề ngoài. Còn chiếc tính nết nó bắt đầu là tính xấu: "Già hơn trong hai con chó của nhà. Tuy nhiên cũng là bé nhiều nết xấu. Nó tục ăn: sẽ là thường. Nó những vắt: loại ấy đủ khổ đến nó. Nó cắn càn: ấy là cái khổ của lũ ăn mày. Nhưng này lại sủa như một bé gà gáy: đặc điểm này thì cấp thiết nào tha sản phẩm công nghệ được". Còn dòng cách hành động của nhỏ Mực cũng là loại cách hành động của một kẻ thời cơ và hèn kém: “vẫy đuôi bạo gan hơn tuy vậy len lén lánh ra: dáng vẻ điệu một kẻ khiếp sợ cố cười với người nó sợ”… “đứng im vẫy đuôi, đầu cúi xuống, nhị mắt nhèm ươn ướt quan sát đất như tủi phận” (Cái bị tiêu diệt của bé Mực).

*

Tranh minh họa

Trái ngược với con Mực là con chó của anh ý Hoàng. Bé chó khiến khiếp sợ cho người lạ mang lại nỗi: "Bấm chuông xong, bao giờ tôi cũng cần chờ anh Hoàng thân hành ra thay chặt loại vòng domain authority ở cổ một nhỏ chó tây to bằng con bê, dúi đầu nó vào gầm cái cầu thang, rồi mới có đủ anh dũng bước vội qua phía sau cái đuôi nó nhằm vào phòng khách" (Đôi mắt). Hay như là "những hai nhỏ chó đẫy đà, lực lưỡng" ở trong phòng bà phó Thụ: "Chúng vây mang bà già rách nát rưới. Con nào thì cũng uốn cong cái sống lưng xuống, hếch mẫu mõm black thui lên, nhe ra những chiếc răng trắng hơn hớn với nhọn sắc… Bà lão cùng với đứa con cháu cứ rúm cả thủ túc lại. Cháu nép vào bà, bà nép vào fan bà phó Thụ" (Một bữa no).

Với những con chó ở trong nhà giàu, nam Cao ko cần tới sự ví von, ông chỉ tả chân cái nguyên nhân dẫn đến sự hung dữ của nó đủ nhằm ẩn hiện mẫu mã của kẻ bầy đàn tôi đang được gia chủ nhào nặn thành: "Lúc thiến, tín đồ ta rắc mảnh chai tán nhỏ dại vào. Dấu thiến lành dúm mảnh chai ở bên trong gây cho con vật một nỗi đau rát ngáy, suốt đời không khỏi. Nỗi đau làm cho tội nó. Nó bứt rứt, khổ sở, cáu kỉnh, nên bạ thấy người nào lại nào cũng lăn xả vào chân, hoặp một miếng, ray thịt tín đồ ta đến hả giận" (Một bữa no).

Xem thêm:

Những cái kết trong sự khốn cùng

Nuôi chó trong ý niệm người Việt là nuôi một động vật hoang dã thân thiết, thêm bó với mình. Sự âu yếm của anh Hoàng với con chó tây là sự quan tâm của kẻ biết chơi với một loài vật quý, mặc dù sự chăm lo ấy có đầy tính sĩ diện: "Anh Hoàng là một nhà văn, tuy nhiên đồng thời cũng là 1 trong những tay chợ đen rất tài tình. Khi shop chúng tôi đến nơi chỉ với một dúm xương và hết sức nhiều bạn dạng thảo chẳng biết xuất bán cho ai, anh Hoàng vẫn phong lưu, nhỏ chó của anh không phải nhịn bữa nào"(Đôi mắt).

Còn bé chó của những gia đình nghèo vào truyện ngắn của nam Cao là 1 trong những tài sản, một con vật đem về giá trị vật hóa học không nhỏ: "Con chó to bởi ấy, hôm nay bán đâu ko nổi tía đồng bạc? các bạn ăn gạo mặt hàng nửa tháng" (Trẻ bé không được ăn uống thịt chó). Nuôi nấng, chăm lo và trông ngóng, người ta phải đợi mang đến dịp quan trọng đặc biệt lắm thì mới quyết định bán nó hay giết thịt nó: “Người ta định giết mổ Mực đang lâu rồi… Thoạt tiên bạn ta định ngày chết cho nó vào dịp Thanh Minh. May cho nó hôm ấy bà gia chủ bị ốm… Rồi chính vậy Tết tháng năm. Tự nhiên đứa con út của bà ươn mình: bà đề nghị kiêng để mang sữa lành cho bé bú. Cuối cùng người ta nhất mực thịt nó vào rằm tháng bảy ai nhỏ mặc" (Cái bị tiêu diệt của bé Mực).

Thế nhưng có những cái kết đến vận mệnh của chúng lại chẳng có ý nghĩa sâu sắc gì, bởi “Cái số thị chẳng ra gì đề xuất vớ nên một thằng ông chồng không biết lo, biết nghĩ, chỉ ưng ý ăn, say đắm uống”… “Thị biết chẳng yêu cầu giỗ chạp gì cả. Và gồm giỗ cũng chẳng cần giết chó. Xưa nay có lúc nào phải làm thịt chó bắt đầu làm giỗ được?”… "Cái môi nó vừa lắp thêm lên một cái, nó đã đề nghị đè ra mà lại giết ngay. Ăn hoang, phá hại" (Trẻ nhỏ không được nạp năng lượng thịt chó). Chúng bị cung cấp đi chỉ vì người chủ không nuôi nổi chúng: “Thì ra cậu kim cương cậu ấy nạp năng lượng khỏe hơn cả tôi ông giáo ạ. Mỗi ngày cậu ấy ăn uống thế, quăng quật rẻ cũng mất hào rưỡi, nhị hào đấy. Cứ mãi thay này thì tôi đem tiền đâu mà lại nuôi được?”(Lão Hạc). Còn bé chó tây quý phái của anh Hoàng lại chết vì: “Không buộc phải vì công ty nó không kiếm nổi từng ngày vài lạng ta thịt trườn để nó ăn”... “Nhưng xác fan chết đói ngập phố phường. Nó chết chắc rằng vì chén cần thịt tín đồ ươn hay do hút đề nghị nhiều xú khí. Thảm hại nỗ lực cho nó” (Đôi mắt).

Và bài học về lòng nhân ái

Với lão Hạc, sự chăm sóc của lão với con Vàng sẽ vượt lên sự âu yếm đơn thuần về thứ chất, đó cũng là sự quan tâm không theo quy biện pháp của lẽ đời. Họ vẫn thường trông thấy ở đâu đó hình hình ảnh con chó dắt chủ nhân đi xin ăn, bé chó làm cho xiếc để người chủ thu tiền tìm sống… Còn làm việc đây, bé chó-cậu xoàn như giải pháp gọi của lão là hình ảnh kỷ niệm độc nhất của người con mình. Cậu Vàng đó là nguồn yên ủi duy nhất của một ông lão cô đơn: "Những lúc buồn, gồm con chó làm bạn thì cũng đỡ bi thương một chút. Lão gọi nó là cậu kim cương như một bà lẻ tẻ gọi đứa con cầu tự. Thỉnh thoảng không có việc gì làm, lão lại bắt rận cho nó hay mang nó ra ao tắm. Lão mang đến nó nạp năng lượng cơm trong một chiếc bát như một đơn vị giàu. Lão ăn gì lão cũng phân chia cho nó thuộc ăn. Phần lớn buổi tối, lúc lão uống rượu, thì nó ngồi ở bên dưới chân. Lão cứ nhắm vài miếng lại gắp mang lại nó một miếng như người ta gắp thức ăn cho nhỏ trẻ. Rồi lão chửi yêu nó, lão nói cùng với nó như nói với cùng một đứa cháu bé bỏng về ba nó" (Lão Hạc).

Tôi vẫn được đến viếng tuyển mộ nhà văn sống làng Đại Hoàng, dọc đường làng vẫn có những cửa hàng thịt chó có fan đến ăn đông nườm nượp. Tôi cũng được ngắm chân dung bên văn Kim Lân ở nghĩa trang xóm Phù Lưu, phường Đông Ngàn, thị xã Từ Sơn, thức giấc Bắc Ninh-người hòa mình vào vai lão Hạc. Ở xã này, tín đồ dân giết mổ chó cả trong ngày giỗ, chỉ gồm mâm cơm cúng mới có gà. Giết chó vẫn là 1 trong món ăn uống phổ biến mặc dù cho là dành cho dân gian hay là lễ trọng. Fan ta bảo phê phán ăn thịt chó chỉ là đạo đức giả, đầy tín đồ không khi nào ăn làm thịt chó mà sống với nhau cũng chẳng khoan thai gì!

Và tôi cứ ám ảnh về đôi mắt của phòng văn Kim Lân-lão Hạc vẫn nhìn xa xăm từ cõi vĩnh hằng. Gồm phải đó vẫn là “đôi đôi mắt lão ầng ậng nước”, là “những vệt nhăn xô lại với nhau, ép trộn nước mắt tung ra” (Lão Hạc) vì “tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn xí gạt một bé chó”. Lời than phiền của một ông lão suốt cuộc sống lương thiện từ vào truyện ngắn, từ trong vai diễn, đó liệu có phải là lời cảnh tỉnh: Ở đời con tín đồ thường phụ chó, chứ ít khi chó phụ người. Với một con vật trung thành, gần gũi nhất tín đồ ta nhưng mà còn tệ bạc thì trong quan hệ con tín đồ với nhỏ người điều ấy có tái diễn không?